SEBE SURESİ

Bismillâhirrahmânirrahîm

34/SEBE-1: El hamdu lillâhillezî lehu mâ fîs semâvâti ve mâ fîl ardı ve lehul hamdu fîl âhireh(âhireti), ve huvel hakîmul habîr(habîru).
Hamd, (tüm övgü ve takdirler) göklerde ve yerde ve ahirette olan varlıkların tümünün sahibi olan Allah’a aittir. Ve O, Hakîm’dir (ilahi ilmi ve hikmetiyle yaratılmışlar üzerinde hüküm koyandır), Habîr’dir (herşeyden haberdar olandır).

34/SEBE-2: Ya’lemu mâ yelicu fîl ardı ve mâ yahrucu minhâ ve mâ yenzilu mines semâi ve mâ yarucu fîhâ, ve huver rahîmul gafûr(gafûru).
(O, Allah) yere gireni ve ondan çıkanı, semadan ineni ve oraya yükselen ne varsa hepsini bilir. Ve O; Rahîm’dir (sadece müminlere yardım himaye ve hidayet edendir) Gafûr’dur (mağfiret eden, günahları sevaba çevirendir).

34/SEBE-3: Ve kâlellezîne keferû lâ te’tînes sâah(sâatu), kul belâ ve rabbî le te’tiyennekum âlimil gayb(gaybi), lâ ya’zubu anhu miskâlu zerretin fîs semâvâti ve lâ fîl ardı ve lâ asgaru min zâlike ve lâ ekberu illâ fî kitâbin mubîn(mubînin).
Ve (ahirete inanmayan o) kâfirler: “O saat (kıyâmet saati) bize gelmeyecek.” dediler. De ki: “Hayır, gaybı bilen Rabbim, mutlaka onu size getirecektir. Göklerde ve yerde zerre kadar (bir şey bile) O’ndan gizli kalamaz. Bundan daha küçüğü ve daha büyüğü dahi hariç olmamak üzere Kitab-ı Mübın’ın içindedir.” (herşeyin kaydının tutulduğu ana kitaptadır)

Tüm çok tanrılı inançlarda ahiret hayatı yoktur ve müşrik inançların tümünde yaşam tepsi gibi düz tahayyül ettikleri tek bir dünyada gerçekleşmektedir. Müşrik inançlarda insanlar öldükten sonra toprağın altında bulunan ölüler diyarına gönderilmektedir ve suçlu bulunanların ise (yani aracılara istedikleri vergiyi ödemeyenler) toprağın altında bulunduğu söylenen kükürt havuzlarında yakılacağı telkin edilmekteydi ve günümüzde de sanki İslam’a aitmiş gibi dillendirildiği üzere “kabir azabına” maruz bırakılırlardı. Oysa “Kuran’da kabir azabı yoktur.!” Bu müşrik korkutmacası için Rum suresi 55. Ayetinde Ve o saatin gelip kıyâmetin koptuğu gün, müşrik mücrimler bir saatten fazla (mezarda) kalmadıklarına yemin ederler. İşte ahirete böyle döndürülüyorlardı (kabirlerde bir saat gibi çok kısa bir müddet kabirde kaldıklarını sanıyorlardı. vurgusuyla kullar bu müşrik fitnesine karşı uyarılmıştır. {Kabir azabı fitnesi için ilgili uyarı ayetlerine bkz; İsra suresi 52 Taha suresi 104 Yunus suresi 45 Rum suresi 55 Ahkaf suresi 35} Ve Müşrik ruhbanlar insanları korkutup sömürmek adına kendilerine biat edenlerin dünyada yeniden diriltileceği yalanını da telkin ediyorlardı. Örneğin; Hristiyan müşrikler Allah’ın oğlu olarak niteledikleri Hz İsa (as)’ın tekrar Mehdi olarak yeryüzüne geleceğini insanlığı kurtaracağını ve o güne kadar Hristiyan olmuş kişilerin yeryüzünde sonsuz mutlu bir yaşam sürdüreceğini telkin ederek insanları sömürüyorlardı. (Bu fitneye hala devam ediyorlar) Oysa İslam inancına göre ademoğlu sınandıktan sonra kıyamet kopacak ve yeryüzü tamamen yok olacaktır ve ardından ikinci alem ve asıl hayat zikredilen ahiret yaşamı başlayacaktır. Ve {bkz;Nisa suresi 41,42} gönderilmiş olan tüm Resul’ler beas günü ahiret hayatında ümmetlerinin üzerinde şahit tutulacaktır. “ Kıyamet inancı” Tek dünyadan ibaret olan şirk inançlarının tüm fitne ve yalanlarını kökten yok ettiği için “kıyamet ve Ahiret hayatı” müşriklerin ısrarla reddettikleri bir hakikattır. Ve Mehdi inancı ; kıyamet ve ahiret hayatını reddeden müşriklerin iman ettiği ve ölesiye savundukları bir fitnedir.

34/SEBE-4: Li yecziyellezîne âmenû ve amilûs sâlihât(sâlihâti), ulâike lehum magfiretun ve rızkun kerîm(kerîmun).
(Kıyâmetin kopması) âmenû olanları (Allah’a aracısız iman ve teslim olanları) ve amilüssalihat (Allah’ı razı etmek için salih amel) yapanları mükâfatlandırmak için ancak bir müjdedir. İşte onlar ki; onlar için mağfiret ve kerim rızık vardır.

34/SEBE-5: Vellezîne seav fî âyâtinâ muâcizîne ulâike lehum azâbun min riczin elîm(elîmun).
Ve âyetlerimizi aciz (geçersiz/asılsız) bırakmak konusunda (çeşitli) fitneler çıkararak çalışanlar, (aracılar) işte onlar ki; onlar için elîm iğrenç bir azap vardır.

34/SEBE-6: Ve yerellezîne ûtûl ılmellezî unzile ileyke min rabbike huvel hakka ve yehdî ilâ sırâtıl azîzil hamîd(hamîdi).
Ve kendilerine ilim (Zikr/Kuran) verilenler, sana Rabbinden indirilenin hak olduğunu ve onun Azîz (ve) Hamîd Olan’ın (Allah’ın) yoluna (Sıratı Mustakîm’e) hidayet ettiğini görüyorlar.

34/SEBE-7: Ve kâlellezîne keferû hel nedullukum alâ raculin yunebbiukum izâ muzzıktum kulle mumezzekın innekum le fî halkın cedîd(cedîdin).
Ve kâfirler: “Siz tamamen (toprakta çürüyerek) parça parça olduğunuz zaman, sizin ahirette yeniden halkedileceğinizi (yaratılacağınızı) haber veren deli bir adamı size gösterelim mi?” diyerek onunla (Hz Muhammed (S.A.V) ile alay ettiler.

34/SEBE-8: Efterâ alâllahi keziben em bihî cinneh(cinnetun), belillezîne lâ yûminûne bil âhireti fîl azâbi ved dalâlil baîd(baîdi).
Allah’a yalanla iftira mı etti? Yoksa (iddia ve iftira ettikleri gibi) onda cinnet (delilik) mi var? mutlaka görecekler! Hayır, o ahirete inanmayanlar şimdi, cehennem azabına mahkum oldukları bir dalâlet içindedirler.

34/SEBE-9: E fe lem yerev ilâ mâ beyne eydîhim ve mâ halfehum mines semâi vel ard(ardı), in neşe’nahsif bihimul arda ev nuskıt aleyhim kisefen mines semâ(semâi), inne fî zâlike le âyeten li kulli abdin munîb(munîbin).
Geçmişte yaşanmış olanlara (helak edilen kavimlere) bakarak gelecekte yaşanacak olanları hâlâ görmüyorlar mı? Eğer dilersek, onları (geçmişte helak ettiğimiz kavimler gibi şimdi) hemen yerin dibine geçiririz veya gökten onların üzerine taş parçaları düşürürüz. { bkz kavimler helakı taş fırtınası; Hicr suresi 74/Ankebut suresi 40} Muhakkak ki bunda, münib olan (Allah’a aracısız yönelen) herkes için ayet (ibret) vardır.

34/SEBE-10: Ve lekad âteynâ dâvûde minnâ fadlâ(fadlen), yâ cibâlu evvibî meahu vet tayr(tayre), ve elennâ lehul hadîd(hadîde).
Ve andolsun ki Dâvud (a.s)’a, Bizden bir fazilet (İhsan/öğreti) verdik. Ey dağlar, onunla beraber Allah’a (aracısız dinin hizmetine) yönelin ve ey kuşlar (siz de)! dedik. Ve Biz de ona demiri yumuşattık. (Çok tanrılı müşrikler tarafından İslam’a yapılan sürekli saldırılarda müminleri korunması için, Hz Davud’a dağlardan demir madenlerinin çıkarılması ve işlenmesi öğretilmişti.)

34/SEBE-11: Enimel sâbigâtin ve kaddir fîs serdi va’melû sâlihâ(sâlihan), innî bimâ tamelûne basîr(basîrun).
Böylece bedeni  örten uzun geniş zırhlar yap. Ve onu örgü (iç içe halkalar) şeklinde dizayn et. diyerek onları (müşriklerden) kurtardık. Ve sonra artık (Allah’ı razı etmek için ) salih amel yapın! Muhakkak ki Ben, yaptıklarınızı görenim. demişti.

34/SEBE-12: Ve li suleymâner rîha guduvvuhâ şehrun ve revâhuhâ şehr(şehrun), ve eselnâ lehu aynel kıtr(kıtri), ve minel cinni men ya’melu beyne yedeyhi bi izni rabbih(rabbihî), ve men yezıg minhum an emrinâ nuzıkhu min azâbis saîr(saîri).
Ve sabah gidişi ile bir aylık, akşam gelişi ile bir aylık mesafeyi kateden rüzgâr, Süleyman içindi (Allah’a aracısız yöneldiği için onun emrine vermiştik). Erimiş bakırı, kaynağından onun için akıttık. Ve cinlerden, Rabbinin izniyle onun elinin altında (emrine amede edilmiş olarak) çalışanlar vardı. Onlardan kim emrimizden çıkarsa, ona alevli ateşin azabını tattırırız dedik.

34/SEBE-13: Ya’melûne lehu mâ yeşâu min mehârîbe ve temâsîle ve cifânin kel cevâbi ve kudûrin râsiyât(râsiyâtin), i’melû âle dâvûde şukrâ(şukren), ve kalîlun min ibâdiyeş şekûr(şekûru).
Ona (emrimiz üzere onun için onun hizmetlisi olarak) dilediği şeyleri, mihraplar (mescidler, saraylar, yüksek binalar), heykeller, havuz gibi büyük çanaklar, sabit kazanlar yapıyorlar(dı). Ey Dâvud ailesi, şükrederek çalışın! Ve (yeryüzünde) sayıca çok olan kullarımdan, (Allah’a yönelip) şekûr olanlar (şükredenler) çok azdır. demiştik.

34/SEBE-14: Fe lemmâ kadaynâ aleyhil mevte mâ dellehum alâ mevtihî illâ dâbbetul ardı te’kulu minseeteh(minseetehu), fe lemmâ harre tebeyyenetil cinnu en lev kânû ya’lemûnel gaybe mâ lebisû fîl azâbil muhîn(muhîni).
Onun (Hz Süleyman’ın) ölümüne hükmettiğimiz zaman ölümünün ortaya çıkmasına, sadece bastonunu yiyen bir ağaç kurdu delil oldu. Ancak o yere kapandığı zaman, (ölümü) cinlere belli oldu (sözde gaybı önceden bilen cinler, onun öldüğünü sonradan anladılar). Eğer gaybı bilmiş olsalardı, böyle muhîn (küçük düşürücü) bir utancın içinde kalmazlardı.

Yahudi Müşrikler; tüm çok tanrılı şirk inançlarında olduğu gibi kendi Kırallarını Allah’ın oğlu ve yeryüzü yönetimindeki vekili olarak görüyorlardı.. Gerek Hz Davud (A.S) gerek oğlu Hz Süleyman (A.S) olsun yahudilere göre Allah’ın oğulları ve yeryüzündeki vekilleriydi. {Bkz; Zebur ; Mez.2: 7 Mez.2: 8 } Ve Baş tanrı/baba Tanrı “yahve’nin” oğulları olarak kabul edilen tüm dönem kıralları, baba/baş tanrı “yahve” ile cinler vasıtasıyla haberleşip, gayba yönelik tüm haberleri “tanrıyla akraba” olan cinlerin aracılığıyla öğrendiklerini, halka telkin edip onları sömürüyorlardı.. {bkz;saffat 158} {bkz:Sebe 41} Ayetinde; “Hz Süleyman bastonuna dayanmış bir şekilde vefat ettirilmiş ve naaşına dayanak olan bastonu ağaç kurtları tarafından kemirilip bastonunu kırılınca, ancak o zaman İnsanlar, Hz Süleyman’ın vefat ettiğini çok sonradan öğrenmişlerdi.” vurgusuyla;. Müşriklerin iddialarının aksine cinlerin gaybı bilmedikleri gibi ancak ve ancak Allah’ın emrinde birer hizmetkar oldukları açıklanmaktadır. Hz Süleyman’a hizmet eden cinlerin ise ; çok tanrılı şirk inançlarını terkedip İslam’a tabi olduğu için “Allah tarafından bir mükafat olarak” tahsis edildiği vurgulanmaktadır.

34/SEBE-15: Lekad kâne li sebein fî meskenihim âyeh(âyetun), cennetâni an yemînin ve şimâl(şimâlin), kulû min rızkı rabbikum veşkurû leh(lehu), beldetun tayyibetun ve rabbun gafûr(gafûrun).
Andolsun ki Sebe (halkı) için meskûn oldukları yerlerde, sağda ve soldaki iki bahçe âyettir (ibrettir). Rabbinizin rızkından yeyin ve O’na şükredin bu güzel bir belde için. Ve “Allah, mağfiret eden bir Rab”. Demiştik.

34/SEBE-16: Fe a’radû fe erselnâ aleyhim seylel arimi ve beddelnâ-hum bi cenneteyhim cenneteyni zevâtey ukulin hamtın ve eslin ve şeyin min sidrin kalîl(kalîlin).
Fakat onlar yüz çevirdiler. Bunun üzerine onlara * “arim” selini gönderdik. Ve onların iki bahçesini, acı meyveli ağaçlara, meyvesiz ağaçlara ve az miktarda sidr ağacını havi olan iki bahçeye tebdil ettik (dönüştürdük).

Sebe halkı, o dönemde Marib seti olarak bilinen bir Barajla büyük bir sulama kapasitesine sahip olmuştu. Bu yöntemle elde ettikleri bol ürünlü toprakları ve ticaret yolu üzerindeki kontrolleri, onlara görkemli ve refah dolu bir hayat yaşatıyordu. Marib’deki bu baraj aracılığıyla sulanabilen toplam alan 9.600 hektardı ki, bunun 5.300 hektarı güney, geri kalanı ise kuzey ovasına aitti. Bu iki ova, Sebe kitabelerinde, “Marib ve iki ovası” diye anılır. Kur’an’daki “sağdan ve soldan iki bahçe” ifadesi, bu iki vadideki gösterişli bağ ve bahçelere işaret eder. Marib’deki baraj ve sulama tesisleri sayesinde bölge o dönem, Yemen’in en iyi sulanan ve en verimli kesimi olarak ün yapmıştı.
Fransız J. Holevy ve Avusturyalı Glaser, Marib setinin çok eski devirlerden beri var olduğunu yazılı belgelerle ispat ettiler. Himer lehçesiyle yazılan belgelerde bu barajın ülke topraklarını çok verimli kıldığı yazılıydı.
Daha sonra bu barajın aniden yıkılmasıyla meydana gelen sel sonucu bütün ülke harab oldu. Sebelilerin dağların arasına setler inşa ederek kazdıkları kanallar da böylece yıkıldı ve bütün sulama sistemleri bozuldu. Bunun sonucu daha önceden bir bahçe gibi olan ülke yabani otların yetiştiği bir virane haline geldi ve tek tük küçük bodur ağaçların kiraza benzer yemişi dışında yenebilecek hiçbir meyve kalmadı. Ayrıca Sebe kavmine ait sütunların yüzeyinde Sebe dilinde yazılmış yazıtlar yazıtları inceleyen Hrıstiyan arkeolog Werner Keller Kutsal Kitap Doğruyu Söyledi isimli kitabında şu açıklamayı yapıyor; “Arim seli Kur’an’da haber verildiği gibi gerçekleşmiştir. Zira Böyle bir barajın olması ve aniden yıkılarak şehri tamamen harap etmesi; Kur’an’daki Sebe suresinde bahçeler üzerinde verilen örneğin gerçekten de meydana geldiğini kanıtlıyor.”

34/SEBE-17: Zâlike cezeynâhum bimâ keferû, ve hel nucâzî illel kefûr(kefûra).
İşte böylece inkârlarından dolayı onları cezalandırdık. Biz, kâfirlerden başkasını cezalandırır mıyız?

34/SEBE-18: Ve cealnâ beynehum ve beynel kurelletî bâreknâ fîhâ kuren zâhireten ve kaddernâ fîhes seyr(seyre), sîrû fîhâ leyâliye ve eyyâmen âminîn(âminîne).
Ve Biz o toplumun çöküşünden önce, bereketli kıldığımız şehirlerden olan, (Mekke ve Kudüs ile) onlar arasına, birbirlerinin görüş mesafesinde bulunan  birçok kasaba yerleştirdik ve onlar için İslami yaşantıyı ihya etmeleri için aralarında  seyehatları kolaylaştırdık.  “Bu topraklarda hem geceleri, hem de gündüzleri güven içinde seyahat edin” dedik.

34/SEBE-19: Fe kâlû rabbenâ bâidbeyne esfârinâ ve zalemû enfusehum fe cealnâhum ehâdîse ve mezzaknâhum kulle mumezzak(mumezzakın), inne fî zâlike le âyâtin li kulli sabbârin şekûr(şekûrin).
Fakat onlar: (ırkçılık ve kavmiyet yapmakla) “Rabbimiz, seferlerimizin arasını uzak kıl.” dediler. Ve böylece kendilerine zulmettiler. Böylece Biz de onları “hadîs” (ibret için nesilden nesile anlatılan “Allah’tan bir haber”) kıldık Ve onları (İslam’ı terkettikleri için o şehirleri ) tamamen parça parça dağıttık. Muhakkak ki bunda, çok sabredenlerin ve çok şükredenlerin hepsi için elbette ayetler (ibretler) vardır.

34/SEBE-20: Ve lekad saddaka aleyhim iblîsu zannehu fettebeûhu illâ ferîkan minel mûminîn(mûminîne).
Ve andolsun ki iblis, onlar üzerindeki zannını (Bkz: Hicr 39 Araf 16 Kulları Sırat-ı Müstakimden çevirme planını) böylece yerine getirdi. Böylece mü’minleri oluşturan bir fırka hariç, hepsi ona (İblis’e) tâbî oldular.

34/SEBE-21: Ve mâ kâne lehu aleyhim min sultânin illâ li na’leme men yû’minu bil âhireti mimmen huve minhâ fî şekk(şekkin), ve rabbuke alâ kulli şeyin hafîz(hafîzun).
Ve oysa onun (iblisin) onlar üzerinde bir sultanlığı (yetkisi ve tesiri) yoktu. (O kafirler Sadece iblisin yalanlarına inandılar) Ahirete inanan kişi ile ondan (Ahireten) şüphe içinde olanları ayırmamız için onları (iblisin yalanları üzerinde işte böyle) imtihan ettik. Ve senin Rabbin herşeyi hıfzedendir.

34/SEBE-22: Kulid’ûllezîne zeamtum min dûnillâh(dûnillâhi), lâ yemlikûne miskâle zerretin fîs semâvâti ve lâ fîl ardı ve mâ lehum fîhimâ min şirkin ve mâ lehu minhum min zahîr(zahîrin).
Allah’tan başka zeam ettiklerinizi (değer verdiklerinizi), ilâh saydıklarınızı çağırın! Göklerde ve yerde olsun onlar (o sahte ilahlar) zerre ağırlığınca bir şeye (güce/otoriteye/yetkiye) malik değildirler. Onların, göklerde ve yerde (Allah’ın hükmüne) bir ortaklığı yoktur. Ve O’nun (Allah’ın) onlardan bir yardımcısı da yoktur.

34/SEBE-23: Ve lâ tenfeuş şefâatu indehû illâ li men ezine leh(lehu), hattâ izâ fuzzia an kulûbihim kâlû mâzâ kâle rabbukum, kâlûl hakk(hakka), ve huvel aliyyul kebîr(kebîru).
Ve O’nun huzurunda, kendisine izin verdiği kimseden (huzurundaki görevli meleklerden) başkasının şefaati bir fayda vermez. Onların (müminlerin) kalplerinden korku giderilince:(artık cehenneme atılmayacaklarını öğrendiklerinde) melekler; “Rabbiniz sizin için ne hüküm buyurdu?” diyecekler. (Onlar da,o gün yeryüzünde vadedilenin bir gerçek olduğunu idrakı içinde) “Hakkı buyurdu.” diyecekler. Ve işte O; Âli’dir (en yücedir), Kebir’dir (en büyüktür). (Aracıların sahte ilahlarına nisbetle; Aziz Allah değer verdiğiniz sözde şefaatçi aracılardan ve onların sahte ilahlarından daha yüce ve büyüktür zikredilmektedir)

34/SEBE-24: Kul men yerzukukum mines semâvâti vel ard(ardı), kulillâhu ve innâ ev iyyâkum le alâ huden ev fî dalâlin mubîn(mubînin).
De ki: “Göklerden ve yerden sizi rızıklandıran kim?” “Allah” de. Ve muhakkak ki ya biz ya da siz, mutlaka birimizden birimiz, hidayet üzerindeyiz veya apaçık dalâlet içindeyiz.

34/SEBE-25: Kul lâ tus’elûne ammâ ecremnâ ve lâ nus’elu ammâ ta’melûn(ta’melûne).
De ki: “Bizim yaptığımız cürümlerden (suçlardan) mutlaka ahirette siz sorgulanmazsınız. Ve biz de sizin yaptıklarınızdan sorgulanmayız.”

34/SEBE-26: Kul yecmeu beynenâ rabbunâ summe yeftehu beynenâ bil hakk(hakkı), ve huvel fettâhul alîm(alîmu).
De ki: “Rabbimiz bizi ahirette muhakkak birarada toplayacak. Sonra (hesap gününde) hak ile bizim aramızı (cennet ve cehenneme göndermekle) işte o zaman O açacak.” Ve işte O; Fettah’tır (hak ile hükmedendir) ve Âlim’dir (her şeyi en iyi bilendir).

34/SEBE-27: Kul erûniyellezîne elhaktum bihî şurekâe kellâ, bel huvallahul azîzul hakîm(hakîmu).
De ki: “Hükmünde, Ortaklığa ilhak (dahil) ettiğiniz Allah’ın ortaklarını bana gösterin. Olamaz, hayır (onlar iddia ettiğiniz gibi yeryüzü yönetiminde Allah’ın hükümlerinde ortak olamazlar). O Allah ki; Azîz’dir, Hakîm’dir (hüküm ve hikmet sahibidir).

34/SEBE-28: Ve mâ erselnâke illâ kâffeten lin nâsi beşîren ve nezîren ve lâkinne ekseren nâsi lâ ya’lemûn(ya’lemûne).
Ve Biz, seni insanların hepsi için müjdeleyici ve bir nezir olmandan (Allah’ın azap uyarıcısı olmaktan) başka bir şey için göndermedik. Fakat insanların çoğu bilmezler.

34/SEBE-29: Ve yekûlûne metâ hâzel va’du in kuntum sâdikîn(sâdikîne).
Ve: “Eğer sadıklar (doğru söyleyenler) iseniz bu vaad (kıyâmet) ne zaman?” derler.

34/SEBE-30: Kul lekum mîâdu yevmin lâ teste’hirûne anhû sâaten ve lâ testakdimûn(testakdimûne).
De ki: “Sizin için (belirlenen) günün zamanından, bir saat (dahi) tehir ve takdim edemezsiniz (geciktiremezsiniz veya öne alamazsınız).”

34/SEBE-31: Ve kâlellezîne keferû len nû’mine bi hâzel kur’âni ve lâ billezî beyne yedeyh(yedeyhi), ve lev terâ iziz zâlimûne mevkûfûne inde rabbihim, yerciu ba’duhum ilâ ba’dınil kavl(kavle), yekûlullezînestud’ifû lillezînestekberû lev lâ entum le kunnâ mûminîn(mûminîne).
Ve kâfirler: “Bu Kur’ân’a ve elleri arasındakine (şimdi onlara gönderdiğimiz Nebi Hz Muhammed (S.AV)’a) asla inanmayız.” dediler. Rab’lerinin huzurunda zalimleri tevkif edildikleri (tutuklandıkları) zaman bir görsen. Birbirlerine lâf atarlar. Zaafa uğratılanlar (aracılar tarafından aldatılanlar ), kibirlenenlere: (onları aldatan aracılara)“Eğer siz olmasaydınız, biz muhakkak mü’minler olurduk.” derler.

34/SEBE-32: Kâlellezînestekberû lillezînestud’ifû e nahnu sadednâkum anil hudâ ba’de iz câekum bel kuntum mucrimîn(mucrimîne).
Kibirlenenler, (aldatan aracılar) zaafa uğratılanlara( aldattıkları sömürdükleri kişilere): “Sizlere hidayet geldikten sonra, hidayetten zorla sizleri biz mi engelledik? Hayır, siz (bize tabi olmakla kendiniz) mücrimlerden oldunuz (suçlular oldunuz).” diyerek münakaşa ederler.

34/SEBE-33: Ve kâlellezînestud’ifû lillezînestekberû bel mekrul leyli ven nehâri iz te’murûnenâ en nekfure billâhi ve nec’ale lehû endâdâ(endâden), ve eserrûn nedâmete lemmâ raevûl azâb(azâbe), ve cealnel aglâle fî a’nâkıllezîne keferû, hel yuczevne illâ mâ kânû ya’melûn(ya’melûne).
Ve zaafa uğratılanlar, (aldatılanlar) kibirlenenlere: “Hayır, sizin işiniz gece ve gündüz hile idi. Bize Allah’ı inkâr etmemizi ve O’na putları ve aracıların ilahlarını eşler koşmamızı emrediyordunuz.” dediler. Azabı gördükleri zaman ve için için pişman olanların boyunlarına halkaları geçirdiğimizde; Onlar şimdi yeryüzünde yaptıklarından başka bir şeyle mi cezalandırılırlar?

34/SEBE-34: Ve mâ erselnâ fî karyetin min nezîrin illâ kâle mutrefûhâ innâ bimâ ursiltum bihî kâfirûn(kâfirûne).
Ve oysa; Bizim nezir göndermediğimiz hiçbir yer yoktur. Her karyenin (ülkenin) refah içinde olanları (ileri gelenleri): “Muhakkak ki biz, sizin kendisiyle gönderildiğiniz şeyi (Allah’ın kitabı ve Resul’ünü)  inkâr edenleriz.” demekten başka bir şey söylemediler.

34/SEBE-35: Ve kâlû nahnu ekseru emvâlen ve evlâden ve mâ nahnu bi muazzebîn(muazzebîne).
Ve “Biz, mal ve evlât olarak daha çoğuz. Ve demekki; (Tanrı bizi sevdiği için) biz, bu yüzden azap edilecek olanlar değiliz.” dediler.

Hem Arap hem Hristiyan ve yahudi Müşrikler ahiret inancı taşımadıkları için Allah’tan verilecek ödül ve mükafatın tamamen dünya yaşantısı üzerinde olduğuna iman ederler. Bu nedenle, dünyada ne kadar çok mal ve evlat sahibi iseler Tanrı’nın onları o nisbette sevdiğine ve ödüllendirdiğine inanırlardı. Oysa İslamda dünya yaşantısı kısa süre kalınan sadece bir sınav meydanı ve hayatıdır. Bkz;Hadid suresi 20~24 Ve bu nedenle {Bkz:Kalem suresi 14 Tekasür suresi 1,2 Meryem suresi 77 } mallara ve oğullara sahip olmalarını Tanrı’nın sevgisine nisbet ederek kibirlenen ve mezarlıktaki ölülerini bile sayarak aralarında çokluk yarışı yapan müşrikler, Kuran’da Sebe suresi 35,36,37. ayertlerinde de vurgulandığı üzere bu çarpık inançları üzerinden de defaatla uyarılmışlardır. Bu ayetinde kibirlenenler olarak zikredilen ve kulları Allah’ın otoritesi üzerinden sömüren müşrik ruhbanlar {bkz; Sebe suresi 34} ayetinde vurgulandığı üzere karyenin refah içinde olanları, yani mekkeli müşrik eşrafı böyle bir mantık yürüterek sömürü düzenlerini yerle yeksan eden İslam’a karşı direniyorlardı.

34/SEBE-36: Kul inne rabbî yebsutur rızka limen yeşâu ve yakdiru ve lâkinne ekseren nâsi lâ ya’lemûn(ya’lemûne).
De ki: “Muhakkak ki benim Rabbim, dilediği kimseye rızkı ancak O genişletir ve taktir eder (daraltır). Ve lâkin insanların çoğu bunu bilmezler.”

34/SEBE-37: Ve mâ emvâlukum ve lâ evlâdukum billetî tukarribukum indenâ zulfâ illâ men âmene ve amile sâlihan fe ulâike lehum cezâud dı’fi bimâ amilû ve hum fîl gurufâti âminûn(âminûne).
Ve oysa sizin mallarınız ve evlâtlarınız katımızda sizi, Bize yaklaştıracak (Allah’ın sevgisine mazhari edecek) bir değere sahip değildir. Âmenû olan (Allah’a aracısız iman ve teslim olan) ve (Allah’ı razı etmek için) salih amel yapanlar hariç. İşte onlar için, amelleri sebebiyle kat kat mükâfat vardır. Ve onlar, (cennette) yüksek makamlarda emin (emniyette) olanlardır.

34/SEBE-38: Vellezîne yes’avne fî âyâtinâ muâcizîne ulâike fîl azâbi muhdarûn(muhdarûne).
Ve âyetlerimizi aciz (hükümsüz/geçersiz) bırakmak için gece gündüz (böyle çarpık mantıklar kurarak) çalışanlar, işte onlar (cehennemde) azap içinde şimdiden hazır bulunanlardır.

34/SEBE-39: Kul inne rabbî yebsutur rızka li men yeşâu min ibâdihî ve yakdiru leh(lehu), ve mâ enfaktum min şeyin fe huve yuhlifuh(yuhlifuhu), ve huve hayrur râzikîn(râzikîne).
De ki: “Muhakkak ki benim Rabbim, kullarından dilediği kimseye rızkı genişletir ve taktir eder (daraltır). (Bunu iddia ettikleri gibi aracılar ve sahte ilahları yapamaz) Ve bir şey infâk ettiğiniz (verdiğiniz) zaman (o taktirde) O, onun karşılığını mutlaka verir. Ve O, rızık verenlerin en hayırlısıdır.

34/SEBE-40: Ve yevme yahşuruhum cemîan summe yekûlu lil melâiketi e hâulâi iyyâkum kânû ya’budûn(ya’budûne).
Ve o izin günü onların hepsini haşredecek (birarada toplayacak). Sonra meleklerine şöyle buyuracak: “Size tapmış olanlar bunlar mı?”

Arap müşrik aracılar yani Ebu Leheb gibi put sahibi kahinler; yeryüzü yönetimine vekil kılınmış melekler olarak zikredilen Tanrı’nın üç kızı Lat Uzza ve Menat vasıtasıyla Tanrı’nın yeryüzünü yönettiği yalanını uydurmuşlardı. Ve Put hizmetkarı aracılar Allah’ın yetki verdiği kızlarıyla cinler vasıtasıyla saffat 6~11 ve Hicr 17,18 ayetlerinde bu yalanları reddedildiği halde haberleştiklerini aktarıyordu. Yani halk putlar üzerinden aracılar tarafından sömürülüyordu. {Bkz Mâide suresi 18 Necm 23 Nahl 55-60 Necm 23 Muminun 91}

34/SEBE-41: Kâlû subhâneke ente veliyyunâ min dûnihim, bel kânû ya’budûnel cinn(cinne), ekseruhum bihim mû’minûn(mû’minûne).
(Melekler) diyecekler ki: “Sen Sübhan’sın (tüm eksik sıfatlardan münezzeh olansın/ Sen insan gibi doğmaz ve doğurmazsın sen ol diyerek yaratırsın ve bu yüzden insanlar gibi doğurmak gibi eksik bir sıfatla kızlar ve oğulların olamaz yaratılmışlar sadece senin kulların olurlar ). Bizim velîmiz onlar değil, Sensin. Hayır, onlar cin yalanlarıyla tapınıyorlardı. Onların çoğu, onlara (aracıların yalanlarına) inananlardır.”

34/SEBE-42: Fel yevme lâ yemliku ba’dukum li ba’dın nef’an ve lâ darrâ(darren), ve nekûlu lillezîne zalemû zûkû azâben nârilletî kuntum bihâ tukezzibûn(tukezzibûne).
Artık o gün (hesap günü ahirette) bir kısmınız (aracılar) diğerlerine (şefaat edeceğiz diye kaldırdıkları İnsanlara) fayda ve zarar vermeye malik olamaz ki işte O gün; Zulmedenlere: “yeryüzünde tekzip etmiş (yalanlamış) olduğunuz cehennem ateşinin azabını şimdi tadın.” diyeceğiz.

34/SEBE-43: Ve izâ tutlâ aleyhim âyâtunâ beyyinâtin kâlû mâ hâzâ illâ raculun yurîdu en yasuddekum ammâ kâne ya’budu âbâukum, ve kâlû mâ hâzâ illâ ifkun mufterâ(mufteran) ve kâlellezîne keferû lil hakkı lemmâ câehum in hâzâ illâ sihrun mubîn(mubînun).
Ve onlara âyetlerimiz açıkça okunduğu zaman: (Hz Muhammed S.A.V için) “Bu ancak, babalarınızın tapmış olduğu şeylerden sizi men etmek isteyen bir adamdan başkası değildir.” dediler. Ve dediler ki: “Bu, uydurulmuş bir iftiradan başka bir şey değil.” Ve oysa kâfirlere şimdi hak geldiği halde: “Bu, ancak apaçık bir sihirdir.” dediler.

34/SEBE-44: Ve mâ âteynâhum min kutubin yedrusûnehâ ve mâ erselnâ ileyhim kableke min nezîr(nezîrin).
Ve fakat Biz, onlara (Mekkeli Müşriklere) Allah’ın hükümlerini) tedris edecekleri bir kitabı (Zikr’i) daha önce vermedik. Ve senden önce onlara bir nezir (de) (uyarıcıda) göndermedik.
(*Mekkeli müşrik aracılar daha önce kendilerine Nebi ile bir kitap indirilmediği halde şimdi onlar neye dayanarak Allah adına hüküm veriyorlar?! buyurulmaktadır)

34/SEBE-45: Ve kezzebellezîne min kablihim ve mâ belegû mi’şâre mâ âteynâhum fe kezzebû rusulî, fe keyfe kâne nekîr(nekîri).
Ve onlardan öncekiler (de) İslam’ı onlar gibi tekzip ettiler (yalanladılar). Ve (geçmişte) onlara verdiğimiz şeylerin (Kitap ve Hikmetin) Arap müşrikler) onda birine (bile ) erişmediler. Buna rağmen resûllerimizi tekzip ettiler (yalanladılar). Bundan sonra (Aziz Allah hesap gününde) muhakkak inkârım (mukabili cezam) nasıl oldu? diyecek.

34/SEBE-46: Kul innemâ eızukum bi vâhideh(vâhidetin), en tekûmû lillâhi mesnâ ve furâdâ summe tetefekkerû, mâ bi sâhıbikum min cinneh(cinnetin), in huve illâ nezîrun lekum beyne yedey azâbin şedîd(şedîdin).
De ki: “Size sadece tek bir şey vaazediyorum. Allah için gece ister çift olarak veya tek tek münferit kalkın. Sonra tefekkür edin.” Sizin şimdi sahibi olduğunuz Nebi’de bir cinnet (delilik) yoktur. O, ancak sizin için (ahirette) mutlaka önünüze getirilecek olan şiddetli azaba (karşı) bir nezirdir (uyarıcıdır).

34/SEBE-47: Kul mâ seeltukum min ecrin fe huve lekum, in ecriye illâ alâllâh(alâllâhi), ve huve alâ kulli şeyin şehîd(şehîdun).
De ki: “Ben sizden bir ecir (Bkz; Enam suresi 136~141 Aracılar gibi hayvanlarınızdan olsun ekinlerinizden mahsullerinizden olsun Ne Allah adına ne din adına ne de kendim için bir ücret) istemedim.  Öyleyse o (ecriniz/kullardan istediğiniz pey) sizin olsun. Benim ecrim sadece Allah’a aittir. Ve O, herşeye şahittir.”

34/SEBE-48: Kul inne rabbî yakzifu bil hakk(hakkı), allâmul guyûb(guyûbi).
De ki: “Muhakkak ki benim Rabbim hakkı kazefe eder (tecelli ettirir). Bütün gaybleri (tamamiyle) bilendir.”

34/SEBE-49: Kul câel hakku ve mâ yubdiûl bâtılu ve mâ yuîd(yuîdu).
De ki: “Hak geldi, bâtıl muhakkak ki zuhur ettiremez  ve asla geri getiremez.” (Batıl dinler Allah’ın yeryüzü mülkünde ve hükmü üzerinde ne yeni birşey yaratmaya ne de Allah’ın koymuş olduğu hükmü tekrar batıla döndürmeye güç yetiremez)

34/SEBE-50: Kul in dalaltu fe innemâ edıllu alâ nefsî, ve in ihtedeytu fe bimâ yûhî ileyye rabbî, innehu semîun karîb(karîbun).
De ki: “Eğer ben dalâlette olursam, o zaman sadece kendi nefsim üzerine olurum. Eğer hidayete erersem, o taktirde bu Rabbimin bana vahyi (Kur’an) sebebiyledir. Muhakkak ki O; en iyi işiten ve en yakın olandır.”

34/SEBE-51: Ve lev terâ iz feziû fe lâ fevte ve uhızû min mekânin karîb(karîbin).
Ve onları hesap gününde dehşete kapıldıkları zaman görsen. Artık oradan kaçış (kurtuluş) yoktur. Ve onlar, şimdi (cehennem hakikatına) inat etmekle (cehenneme) yakın bir yerde mutlaka yakalanırlar.

34/SEBE-52: Ve kâlû âmennâ bih(bihî), ve ennâ lehumut tenâvuşu min mekânin baîd(baîdin).
Ve onlar o zaman “O’na şimdi îmân ettik.” dediklerinde şimdi uzak ihtimal gördükleri bir yerden (cehennemden) onlar îmânı tekrar artık nasıl elde ederler?

34/SEBE-53: Ve kad keferû bihî min kabl(kablu), ve yakzifûne bil gaybi min mekânin baîd(baîdin).
Ve oysa daha önce yeryüzünde onu inkâr etmişlerdi ve uzak bir ihtimal olarak gördükleri gayba (kıyamete ve ahiret hayatına) inkarla laf atıyorlardı.

34/SEBE-54: Ve hîle beynehum ve beyne mâ yeştehûne kemâ fuile bi eşyâihim min kabl(kablu), innehum kânû fî şekkin murîb(murîbin).
Ve “endişe veren azap gününden şüphe ve kuşku içinde yaşamış olan geçmişte yaşamış diğer tüm kafirler gibi”, onlar da çok istedikleri şeylerden (dünya ve dünya hayatınının nimetlerinden) kıyametin kopmasıyla tamamen ayrılmış olacaklar.